Skigebieden onder de klimaatloep: waar wintersport en klimaatbescherming samengaan

Skiën is afhankelijk van een intacte natuur. Tegelijkertijd belast de sport juist die natuur, door energieverbruik, verharding van land en vooral door de reis ernaartoe. Volgens de FIS Sustainability Guide komt één skidag neer op bijna 49 kg CO2 per persoon. Ruim de helft daarvan ontstaat alleen al door de autorit.

De druk neemt toe: volgens actuele studies loopt 53% van alle Europese skigebieden bij een opwarming van de aarde met +2 graden Celsius een zeer hoog risico wat sneeuwzekerheid betreft. De sector reageert, soms ambitieus en soms vooral cosmetisch. Daarom bekijken we in detail wat er werkelijk schuilgaat achter de duurzaamheidsbeloften van skigebieden.

Zwitserland loopt het verst voorop als het gaat om duurzaamheid in de wintersport. Verschillende gebieden zetten niet alleen in op groene stroom, maar ook op compleet nieuwe energieconcepten.

Engelberg/Brunni is tot nu toe het enige gecertificeerd klimaatneutrale skigebied van Zwitserland. Alle bergliften draaien op 100% waterkracht en de pistenbully's tanken biobrandstof. Sinds 2016 produceert een zonne-installatie bij het bergstation Ristis stroom voor de pisteverlichting met ledtechniek.

Flims Laax Falera streeft als eerste zelfvoorzienende alpiene bestemming ter wereld de waarschijnlijk meest ambitieuze visie in de Alpen na: een 7-puntenplan voorziet erin om alle 280 GWh per jaar uit 100% lokale hernieuwbare energie te winnen. Het bergstation Crap Sogn Gion moet daarbij veranderen van pure energieverbruiker in energieproducent. De gevels van het gebouw zijn al uitgerust met zonnepanelen.

Zermatt is sinds de oprichting autovrij: in het dorp rijden alleen elektrische voertuigen en traditionele paardenkoetsen. Meer dan 690 zonnepanelen produceren sinds 2009 circa 212.000 kWh per jaar en besparen jaarlijks ongeveer 30 ton CO2. In combinatie met de directe treinverbinding is Zermatt daarmee een van de meest consequente totaalconcepten voor echte duurzaamheid.

Arosa-Lenzerheide moderniseert systematisch: nieuwe kabelbanen met directe aandrijving verbruiken circa 10% minder energie, bergstations krijgen fotovoltaïsche modules en olieverwarmingen zijn vervangen door warmtepompen op 100% groene stroom.

In Oostenrijk is vooral in Tirol en Salzburg veel gebeurd.

De SkiWelt Wilder Kaiser - Brixental exploiteert al meer dan 20 jaar 284 pistekilometers en 90 liften met 100% groene stroom uit waterkracht. Hier staat ook de eerste skilift ter wereld op zonne-energie, een project dat internationaal aandacht trok.

Ischgl ontving in 2019 als grootste skigebied van de Alpen het klimaatneutrale certificaat van ClimatePartner. Sinds 2021 draait de volledige exploitatie op TÜV-gecertificeerde groene stroom uit 100% waterkracht. Zonne-energie- en warmteterugwinningsinstallaties besparen jaarlijks circa 80.000 liter stookolie. Bovendien worden onvermijdbare emissies gecompenseerd via herbebossingsprojecten in Paznaun en Peru.

Snow Space Salzburg (Flachau) heeft zich ten doel gesteld om tegen het seizoen 2025/2026 klimaatneutraal te worden. Omdat circa de helft van de uitstoot uit pistepreparatie komt, test het gebied momenteel twee veelbelovende oplossingen: synthetische brandstoffen met 90% CO2-reductie en de waterstofpistenbully LEITWOLF h2MOTION, die al tijdens de wereldbeker in Flachau in 2022 werd ingezet.

St. Anton am Arlberg is sinds 2006 energiezelfvoorzienend dankzij een eigen waterkrachtcentrale met stuwmeer bij de Kartellsee, die circa 33 miljoen kWh per jaar opwekt. Daar komen een biomassaverwarmingscentrale, zonne-installaties en consequent chemicaliënvrije kunstsneeuw van puur drinkwater en lucht bij. St. Anton is bovendien een KLAR!-modelregio voor aanpassing aan klimaatverandering.

In Duitsland valt vooral Winterberg (Sauerland) op: 100% groene stroom, pistenbully's op biodiesel (90% minder CO2) en moderne sneeuwinstallaties die 50% minder energie verbruiken dan eerdere modellen. Doel: klimaatneutraliteit in 2030. Het skigebied heeft hiervoor circa 2 miljoen euro geïnvesteerd.

Het Zugspitze-gebied bij Garmisch-Partenkirchen zet in op natuursneeuw en gebruikt geen sneeuwkanonnen. Dat is mogelijk dankzij de gunstige hoogteligging. Pistenbully's rijden op GTL-brandstof en gps-sneeuwmetingen zorgen ervoor dat de aanwezige sneeuw alleen gericht wordt verdeeld waar dat echt nodig is, in plaats van grote oppervlakken te prepareren. Op deze locatie doet het Umweltforschungsstation Schneefernerhaus bovendien onderzoek naar klimaat en milieu.

In Frankrijk dragen 21 skigebieden het Flocon Vert-label, een streng duurzaamheidscertificaat. Les Arcs was het eerste skigebied in Europa met de internationale B Corp-certificering en zet in op CO2-arme pistenbully's.

Avoriaz is naast Zermatt een van de weinige autovrije skigebieden in de Alpen en heeft daarnaast een ISO 14001-certificering. Serre Chevalier gebruikt een hybride energiemix van waterkracht, meer dan 1.400 zonnepanelen en micro-windturbines, met als doel de CO2-uitstoot tegen 2030 met 50% te verlagen.

Niet alles ligt bij de skigebieden. Volgens FIS-gegevens is ongeveer 57% van alle uitstoot van een skivakantie afkomstig van de reis ernaartoe. Wie met de trein in plaats van de auto reist, verkleint zijn CO2-voetafdruk aanzienlijk. Sommige gebieden stimuleren dit zelfs actief: 4 Vallées en Portes du Soleil in Zwitserland bieden bijvoorbeeld voordelige Snow'n'Rail-tickets aan. Zermatt en St. Anton zijn rechtstreeks met de trein bereikbaar. In St. Anton stap je op het station praktisch direct over op de berglift.

De tweede grote hefboom zijn de pistebully's: die veroorzaken tot 94% van de directe uitstoot van een skigebied. Daarom gebeurt er juist hier veel: duurzame brandstoffen verminderen de uitstoot van schadelijke stoffen met tot 90%. Met de Prinoth Husky eMotions bestaat er al een innovatieve, volledig elektrische pistebully die tijdens gebruik volledig emissievrij werkt. Vooralsnog zit die echter nog in de testfase.

Ten derde maakt ook sneeuwproductie verschil: moderne installaties verbruiken ongeveer 50% minder energie dan oudere modellen. Snow farming, het opslaan en hergebruiken van smeltwater, vermindert daarnaast de behoefte aan vers water.

Een belangrijke stap voor duurzaam skitoerisme werd in 2025 gezet op de Interalpin-beurs in Innsbruck: acht toonaangevende exploitanten van skigebieden uit Europa en Nieuw-Zeeland hebben de Global Sustainability Ski Alliance opgericht, de eerste alliantie van dit type in de ski-industrie. Samen exploiteren de leden meer dan 800 skiliften en zijn ze goed voor ongeveer 25 miljoen skidagen per jaar.

Onder de deelnemers bevinden zich Flims Laax Falera (Zwitserland), Compagnie des Alpes (Frankrijk), Kitz Ski (Oostenrijk), Kronplatz (Italië), SkiStar (Scandinavië), Levi (Finland), NZSki (Nieuw-Zeeland) en de Oberstdorf Kleinwalsertal Bergbahnen (Duitsland). Het doel: gezamenlijke standaarden voor milieugegevens, kennisuitwisseling over innovaties en meetbare prestatie-indicatoren om vooruitgang vergelijkbaar te maken.

De alliantie zet in op elektrificatie, maximale energie-efficiëntie en de volledige overstap op hernieuwbare energie. Ook sociale verantwoordelijkheid staat op de agenda: eerlijke lonen en sterke lokale economische kringlopen in bergregio's moeten gewaarborgd zijn, zodat duurzaam toerisme ook op de lange termijn kan functioneren.

Hoeveel daarvan uiteindelijk meetbaar effect heeft, moet nog blijken. Maar alleen al het feit dat acht grote exploitanten gezamenlijke meetstandaarden willen afspreken, is vooruitgang. Tot nu toe volgde elk skigebied op het gebied van duurzaamheid namelijk zijn eigen aanpak.

Skiën is en blijft een sport die veel hulpbronnen vraagt. Des te belangrijker is het dat steeds meer skigebieden actief bijsturen. De grootste invloed heb je echter zelf: reis met de trein in plaats van de auto, huur je uitrusting in plaats van elk seizoen iets nieuws te kopen, steun lokale ondernemers, behandel bergregio's en hun inwoners met respect en kies bewust voor gebieden die zich echt inzetten voor het klimaat. Het kost weinig moeite, maar telt op wanneer veel mensen meedoen.

Op snow-online.de vind je alle actuele informatie over skigebieden, sneeuwomstandigheden en liftinstallaties: een goed vertrekpunt als je je volgende bestemming bewuster wilt plannen.